Eneco, foto: Michiel1972
Eneco, foto: Michiel1972

Moet Heemstede haar aandelen Eneco verkopen?

In de gemeenteraad van 28 september 2017 is het voorstel van het college besproken, dat Heemstede haar aandelenpakket in Eneco wil afbouwen of wel haar aandelen wil verkopen. Eneco heeft 53 gemeenten als aandeelhouders. Daarvan zijn Rotterdam, Den Haag en Dordrecht de drie grootste aandeelhouders. Zij hebben met zijn drieën al meer dan de helft van de aandelen. Heemstede heeft 0,9% van de aandelen.

GroenLinks had dat graag anders gezien: liever nog niet verkopen, en als het dan toch moet, dan alleen met strenge en concrete voorwaarden. Samen met PvdA heeft GroenLinks daarom een amendement ingediend om het voorstel van het college aan te passen. Het amendement roept op dat de aandeelhouders in goed overleg met het bestuur van Eneco de voorwaarden voor verkoop verder uitwerkt op een wijze dat de continuïteit en werkgelegenheid gewaarborgd wordt, de duurzame strategie van Eneco en de bijdrage van het bedrijf aan de transitie naar duurzame energie. Het amendement heeft het niet gehaald en kreeg geen steun van de andere partijen (4 voor, 13 tegen). 

GroenLinks Heemstede kiest voor het publieke belang, ook als daardoor de opbrengst van de verkoop wat kleiner wordt. Waarom? Eneco doet 300 miljoen per jaar investeringen in duurzame energievoorziening, is de grootste aanbieder in Nederland w.b. duurzame warmte, heeft 3.500 werknemers, helpt klanten met innovaties, is vitaal voor energievoorziening. Daarmee moeten ze door kunnen gaan. GroenLinks Heemstede heeft D66, HBB, VVD en CDA opgeroepen om nog eens goed na te denken en een voorbeeld te nemen aan Den Haag, waar zich inmiddels een meerderheid in de raad aftekent tegen de verkoop van Eneco. Zij denken dat je doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en werkgelegenheid anders, en veel effectiever en efficiënter, kan bereiken met ander instrumenten. Zij vinden dat extra randvoorwaarden niet mogen leiden tot waardevermindering van de te verkopen aandelen. Dat klopt inderdaad voor Heemstede, maar GroenLinks Heemstede vindt dat ook buiten de gemeentegrenzen gekeken moet worden.

GroenLinks Heemstede is voor een Eneco waarover de aandeelhouders meer te zeggen krijgen. Zo kan geborgd worden dat Eneco:

  • haar belangrijke positie in de Nederlandse energiemarkt kan blijven spelen

  • een toenemende bijdrage kan leveren aan de transitie naar een CO2 vrije energiewinning

  • een bijdrage aan de werkgelegenheid in Nederland.

Want soms moet een overheid bedrijven overnemen of houden. Wanneer? Als de markt faalt. Zo was het in 2008 met de banken. En de energiemarkt faalt. Het verleden heeft laten zien dat verkoop van de energiebedrijven Essent en Nuon  aan reuzen als Vattenfall en RWE ertoe leidt dat juist minder duurzame energie wordt opgewekt in Nederland in plaats van veel meer. Essent was in 2007 marktleider in Nederland op het gebied van de levering van duurzame energie en hoofdsponsor van WNF Nederland. Nu heeft Eneco dat overgenomen. In 2009, het jaar van de overname van Essent door RWE, produceerde Essent nog 2,9 TWh aan groene stroom. De hoeveelheid door Essent geproduceerde groene stroom is 38% afgenomen. In 2009, het jaar van de overname van Nuon door Vattenfall, had Nuon een duurzame energieproductie 1,4 TWh aan groene stroom. In 2015 was dat met 43% afgenomen. In diezelfde periode is het opgestelde duurzame vermogen van Eneco bijna  verdrievoudigd! En dan is er de kolencentrale van Eon's dochter Uniper  in Rotterdam. De Duitse energiemaatschappij Eon zette het fossiele Uniper, vanwege groene ambities vorig jaar te koop. Het Finse energiebedrijf Fortum wil Uniper overnemen. Datzelfde Finse bedrijf wordt genoemd als 1 van de gegadigden voor de overname van Eneco! Een bedrijf dus dat investeert in kolencentrales in Nederland.  Kortom, de markt faalt en de overheid geeft alle sturing uit handen.

Daarom heeft GroenLinks de raad opgeroepen tegen het voorstel van het college te stemmen en het amendement van GroenLinks en PvdA te steunen. Als we dan willen afbouwen, dan wel met harde criteria. En Waarom eigenlijk nu al het principebesluit nemen om af te bouwen? Een onderzoek naar de verkoop kan toch ook zonder nu al te besluiten het aandelenpakket Eneco af te bouwen? Eneco mag niet zomaar aan de hoogste bieder wordt verkocht. De aandeelhouderscommissie moet  harde criteria stellen waaraan de nieuwe eigenaar moet gaan voldoen. Zo waarborgen we dat Eneco en onze stroom ook bij een nieuwe eigenaar hartstikke groen blijft en steeds groener wordt.  Het mag niet gebeuren dat de aandeelhouderscommissie en het bestuur van Eneco zich laten verdelen en tegenover elkaar staan. Een groep burgers is onlangs een crowdfunding gestart om Eneco te kopen en daarmee in publieke handen te houden. Dat moet ook mogelijk zijn, ook als daarvoor een beursgang nodig is.

Het was een goede discussie in de raad, maar helaas zonder resultaat.